..:: Tin Tức Dòng Họ ::..


Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 5: Người của những "số một" định mệnh...
(2010-08-16)
Hồ Quý Ly mất năm nào? Đến nay nhiều tác giả khi viết tiểu sử của ông tuy đề năm mất vào 1407 nhưng lại đánh dấu hỏi đằng sau con số ấy (1407?). Có nghĩa: đó chỉ là năm phỏng định chứ chưa hẳn đúng như thế.

Cổng phía bắc thành nhà Hồ hiện nay (ở Thanh Hóa)
- Ảnh: Đỗ Đình Truật

Nếu căn cứ năm mất như phỏng định trên, thì Hồ Quý Ly chết ngay trong năm bị nhà Minh bắt giải về Trung Quốc - tức vào năm Đinh Hợi, ở tuổi 71, với các thuyết khác nhau. Xem thế, ngày tháng và năm mất của ông vẫn còn là dấu hỏi lơ lửng, khiếm khuyết. Chúng tôi đem dấu hỏi trên, cùng mấy câu thơ về lá số tử vi của Hồ Quý Ly, đặt ra với một nhà báo đồng nghiệp lớn tuổi có mặt trong buổi gặp gỡ tại tư gia của nhà khảo cổ học Đỗ Đình Truật và được nghe nhà báo này trao đổi, gợi mở thân mật:

- Về lá số tử vi thì tôi chưa dám giải mã, tôi chỉ muốn nhắc đến câu người ta hay nói: "ai cũng có số". Số đây không chỉ là số phận, số trời định, hoặc duyên số, mà còn hàm "nghĩa đen" là... con số! Người nào cũng dính với một con số, mà Hồ Quý Ly thì ứng với con số khá nguy hiểm là... "số một"! Vì phàm hễ ai đứng ở vị trí "số một" thường bị kẻ khác dòm ngó, chen lấn, lật đổ để vượt lên, để giành lấy. Vậy hỏi các anh biết Hồ Quý Ly "số một" ở chỗ nào không?

Hỏi thế nhưng không đợi trả lời, anh bạn vui vẻ kể một loạt "số một" của Hồ Quý Ly, đại ý "số một" về các cải cách táo bạo như hạn điền, hạn nô. "Số một" về chủ trương cứng rắn, chẳng hạn ông đã chống lại việc cắt đất biên giới cho nhà Minh, mà Đại Việt sử ký toàn thư có chép: "Năm 1405, thổ quan phủ Tư Minh, tỉnh Quảng Tây, là Hoàng Quảng Thành tâu với nhà Minh rằng Lộc Châu là đất cũ của phủ ấy. Nhà Minh mới sai sứ sang đòi cắt đất Lộc Châu ở Lạng Sơn (để nhập vào đất Trung Quốc). Lúc bấy giờ Hoàng Hối Khanh làm cát địa sứ, đã đem các thôn như Cổ Lâu (gồm cả thảy 59 thôn) đưa cho nhà Minh. Quý Ly trách mắng, lăng nhục Hối Khanh vì đã trả lại đất quá nhiều. (Về sau) những thổ quan do bên kia đặt, (Quý Ly) đều bí mật sai thổ nhân ở đó đánh thuốc độc giết đi". Nhà Minh hẳn nhiên rất khó chịu vì những việc như thế.

Hồ Quý Ly lại đứng "số một" trong hàng quý tộc ngoại thích đời Trần về tính kiên quyết, như khi sai Lại bộ Thượng thư kiêm Thái sử lệnh Đỗ Tỉnh (có sách chép là Mẫn) vào phía Nam để xem đất và đo đạc động An Tôn phủ Thanh Hóa để "đắp thành đào hào, lập nhà tông miếu, dựng đàn xã tắc, mở đường phố, có ý muốn dời kinh đô đến đó, tháng 3 (năm Đinh Sửu 1397) thì công việc hoàn tất. Trước đó, triều đình bàn bạc chưa xong, hành khiển Phạm Cự Luận khuyên nên thôi. Quý Ly nói: Ý ta đã định từ trước rồi, ngươi còn nói gì nữa? Đến đây thì thực hiện". Cũng có người (Khu mật chủ sự Nguyễn Nhữ Thuyết) dâng thư can Hồ Quý Ly bảo là thời xưa nhà Chu, nhà Ngụy bên Trung Quốc đều gặp những điều chẳng lành khi dời kinh đô và phân tích: đất Thăng Long có núi Tản sông Lô, đất bằng rộng rãi, là nơi các bậc đế vương mở nền dựng nước từ lâu, còn đất An Tôn ở Thanh Hóa chật hẹp, hẻo lánh, ở nơi đầu non cuối nước, hợp với loạn mà không hợp với trị, cho dù dựa vào thế hiểm trở thì đời xưa đã có câu: "Cốt ở đức chứ không cốt ở hiểm" (tại đức bất tại hiểm). Nhưng Hồ Quý Ly gạt đi không nghe, vẫn lệnh xây thành Tây Đô.

Về quyết định trên, ông Đỗ Đình Truật nhận xét trong bản thảo cuốn hồi ức về chuyến đi tìm mộ Hồ Quý Ly rằng, Hồ Quý Ly muốn tập trung sức để nhanh chóng xây thành Tây Đô là nhằm làm hậu cứ chống quân Minh đang hăm he xâm lược. Khi ông Truật từ núi Lão Hổ Sơn ở Trung Quốc trở về, ông đã một lần nữa viết lại những mô tả dưới nhãn quan của một nhà khảo cổ học về di tích thành Tây Đô, nguyên văn:

"Trên đường tìm mộ Hồ Quý Ly trong đầu tôi nảy sinh rất nhiều suy nghĩ về công sức, tim óc của người xưa đầu tư cho cuộc kháng chiến chống quân Minh vào đầu thập niên thứ nhất của thế kỷ 15 đã không được như ý, song thành Tây Đô vẫn còn sót lại dấu tích với tên gọi "thành nhà Hồ" - bằng chứng về một giai đoạn bi hùng trong lịch sử nước ta. Thành này về phía Nam nhắm thẳng vào núi Đọ, nơi các nhà khảo cổ nước ta đã phát hiện văn hóa đồ đá cũ, phía tây nam thành theo hướng ôm dòng sông Mã, phía bắc giáp dãy núi Mồ Côi và phía đông là rừng núi rậm rạp với một ít đồng ruộng và nay đang có làng Tây Giai tọa lạc. Như đã nói, chúng tôi đến khảo sát tại chỗ kiến trúc các vòng thành thấy số đo: chiều cao của thành từ 8 - 10m. Tài liệu cũ cho thành vốn cao 16m, như thế ngày nay phía trên các đoạn thành đã bị phá, hoặc bị đổ nát vì nhiều lý do khác nhau. Chúng tôi biết trên thành xưa kia có đắp những gò "hỏa hồi" để đốt lửa báo tin giặc tới và có nhiều ụ pháo thần công hoặc nhiều tường ngắn để đỡ đạn và chắn tên. Thành rộng ở chân độ 12m, mặt thành rộng độ 8m. Bên trong ruột của thành bằng đất, bên ngoài là một lớp đá tảng, có viên dài gần 2m hoặc 3m, rộng tới 1,20m và dài 0,5m hoặc hơn nữa. Cũng có những viên còn to gấp đôi như các tảng đá dùng xây cổng Đại Môn thành và các cửa ở đông tây. Chiều dài mỗi đoạn thành là 998m và các đoạn thành gần như bằng nhau với một hình vuông rộng gần 1km2. Nổi bật qua kiến trúc ở đây là 4 cửa thành, nhất là Đại Môn thành rộng hơn 6m, cao 8m, hình cuốn tò vò, với những tảng đá khổng lồ nặng đến 20 tấn hoặc hơn nữa đã được Hồ Quý Ly sai chuyển đến từ các núi đá ở rất xa tòa thành".

Đỗ Đình Truật kết luận về Hồ Quý Ly đoạn viết về thành nhà Hồ trong hồi ức: "Hơn ai hết Hồ Quý Ly rút ra những bài học lịch sử của Đinh Tiên Hoàng xây cố đô Hoa Lư dựa vào vùng núi hiểm của Ninh Bình để chống lại sự dòm ngó của kẻ thù phương Bắc. Đến nhà Trần thì cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông cũng ba lần rút khỏi Thăng Long để về vùng sình lầy ở Thiên Trường (Nam Định), ở Hải Dương, Hưng Yên, Chí Linh, Đông Triều... Vùng sình lầy mà vó ngựa bách chiến của quân Mông Cổ cũng phải chồn chân, không thắng nổi. Vậy Hồ Quý Ly muốn đương đầu chống giặc Minh mạnh gấp trăm ngàn lần với mình thì phải dùng sách lược thủ hiểm lâu dài mới mong thắng được. Nhưng không may, buồn thay, cuối cùng vua tôi nhà Hồ thất trận và ngôi thành vĩ này lọt vào tay quân Minh, rồi nghiêng đổ theo năm tháng"... (Còn tiếp)

 

Nhà Hồ không làm vua được bao lâu, nhưng mà công việc sửa sang cũng nhiều. Trước hết Hồ Quý Ly chỉnh đốn việc võ bị, bề ngoài tuy lấy lễ mà đối đãi với nhà Minh, nhưng vẫn biết nhà Minh có ý muốn dòm đất An Nam, cho nên thường hỏi các quan rằng: "Ta làm thế nào cho có 100 vạn quân để đánh giặc Bắc?". Từ ý định đó Hồ Quý Ly bèn lập ra hộ tịch bắt người trong nước cứ 2 tuổi trở lên thì phải biên vào sổ, ai mà ẩn lậu (không ghi tên trong sổ) thì phải phạt. Đến lúc hộ tịch làm xong, số người từ 15 tuổi đến 60 tuổi thấy hơn gấp mấy phần lúc trước. Từ đó số quân (nhà Hồ) lại thêm ra được nhiều. Còn như thủy binh để giữ mặt sông, mặt bể thì Quý Ly bắt làm những thuyền lớn ở trên có sàn đi, ở dưới thì để cho người chèo chống, thật tiện cho sự chiến đấu. Quý Ly lại đặt ra 4 kho để chứa đồ quân khí và bắt những người xảo nghệ vào làm khí giới. Ở các cửa bể và những chỗ hiểm yếu trong sông lớn đều bắt lấy gỗ đóng cọc để ngự bị quân giặc...

Trần Trọng Kim (Việt Nam sử lược)

 

Theo Giao Hưởng, báo Thanh niên

 

 
Các tin mới

» Sinh nhật Thủy tổ lần thứ 1210 tại Từ đường dòng họ Vũ - Võ phương Nam   11-02-2014
» Lễ giao nhận gia phả họ Hà Ngọc (thôn Ngọc Tứ, xã Điện An, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam)   12-11-2013
» Đại hội dòng họ Vũ Võ tỉnh Long An lần thứ nhất   11-07-2013
» Đại hội lần thứ nhất Hội đồng dòng họ Vũ - Võ tỉnh Bình Định   03-06-2013
» Về Phạm Kha dự lễ chúc thọ   14-05-2012
» Nghiệm thu công trình xây dựng gia phả   14-05-2012
» Dòng họ có 79 đời   30-03-2012
» Khánh thành mộ Tổ chi họ Cao Bá ở Bắc Giang   02-01-2012
» Họ tiến sĩ ở đất học   25-06-2011
» Những dòng họ toả sáng tri thức   25-06-2011
» Họ Trần Đắc Quảng Nam - Ba năm tìm được nhau trong lưu lạc   25-06-2011
» Nét văn hóa truyền thống của họ Trần thể hiện trong đời sống và lễ hội   15-06-2011
» Họp mặt họ Trần tại TP.HCM   15-06-2011
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 7: Quán khách khôn cầm tóc trắng xanh...   16-08-2010
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 6: Người được quân đội Trung Hoa phong thần   16-08-2010
 
các tin cũ
 
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 4: Lá số tử vi của Hồ Quý Ly   16-08-2010
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 3:Từ Lão Hổ Sơn bùi ngùi nhìn lại   14-08-2010
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 2: Đến vùng đất mộ táng Lão Hổ Sơn   14-08-2010
» Hành trình tìm mộ Hồ Quý Ly - Kỳ 1: Từ những giấc mộng lạ   14-08-2010
» TÌM ĐƯỢC TỔ QUÁN VỊ TIỀN HIỀN PHƯỜNG THUẬN HƯNG, QUẬN THỐT NỐT, THÀNH PHỐ CẦN THƠ   23-07-2010
» VĂN TẾ CAO BÁ QUÁT - Bài viết của nhà văn Xuân Cang   09-06-2010
» Phỏng vấn nhà thơ Võ Thị Tân Việt - Những giai thoại về người cha thân yêu của bà: Tiến sĩ Võ Khắc Triển   22-05-2010
» Trở về quê hương vị Tiến sĩ nho học cuối cùng   22-05-2010
» Những cụ rùa chuyên chở thời gian   22-05-2010
» NGƯỜI CỦA MUÔN NĂM CŨ   16-05-2010
» MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ VIỆC“TÌM MỘ BÀ TỔ LÀNG GỐM CHU ĐẬU”   05-05-2010
» Bi hài chuyện con gái không được mang họ cha   02-05-2010
» Các chi họ Võ ở Bạc Liêu tưởng niệm Thủy tổ Vũ Hồn   27-02-2010
» Dòng họ khai sinh cải lương tuồng cổ   06-12-2009
» Bí mật mộ “đô đốc Tây Sơn”   21-09-2009
» Các dòng họ Việt Nam   21-09-2009
» Trái tim Việt ở xứ Hàn   10-09-2009
» Đền Đô và cuộc trở về cội nguồn   10-09-2009
» Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc (kỳ cuối): Đừng gọi tôi là người nước ngoài   10-09-2009
» Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc (Kỳ: 2) - 800 năm hoài cố hương   10-09-2009
» Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc - Kỳ 1: Hoàng tử ra đi   08-09-2009
» Đã tìm lại được tổ tiên mình   07-09-2009
» Hiện tượng Trạng Quỳnh với người hậu duệ đời thứ tám của Cống Quỳnh   23-08-2009
» Hành trạng cụ Võ Văn Nhâm   23-08-2009
 
     
 
     


 

     
 
ĐẶT LÀM GIA PHẢ

 
Chúng tôi cung cấp dịch vụ làm gia phả cho dòng họ. Vui lòng liên hệ: giaphatphcm@gmail.com
 
 
     

     
 
THÔNG BÁO

 
Website gia phả thành phố hồ chí minh
Chi tiết »
 
     

     
 
QUẢNG CÁO
 
Trung tâm Gia phả
 
     

 

Trang Chủ | Giới Thiệu | Tin Tức | Kiến Thức | Tư Liệu | Tư Vấn | Diễn Đàn | Liên Hệ
Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.Hồ Chí Minh