..:: Tin Tức Trung Tâm ::..


Đọc lịch sử từ gia phả
(2012-03-05)

  Gia phả không chỉ là lai lịch một dòng họ mà còn là một phần lịch sử, văn hóa địa chí của cả vùng đất. Với Nam Bộ, gia phả còn ghi dấu tích lịch sử khẩn hoang, giải nghĩa cho các đình chùa, miếu mạo.

Sau một năm sưu tầm, nghiên cứu và điền dã, Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.HCM thuộc Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM đã có buổi trao tặng gia phả cho 11 chi họ ở xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi (TP.HCM). 16 chuyên viên làm việc ròng rã trong vòng chín tháng để có được 11 bộ gia phả của các chi họ. Nói về sự quan trọng của gia phả, người xưa đã có câu “Nước có sử, nhà có phả/ Chim có tổ, người có tông”.
 
Gia phả là viên gạch của ngôi nhà lịch sử
 
Thế nhưng trong sự phát triển hiện nay, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM thì công việc và nhiều mối bận tâm khác cuốn người ta khỏi những gốc tích gia đình. Theo GS-TS Mạc Đường, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Trung tâm UNESCO Nghiên cứu văn hóa các dòng họ Việt Nam, ở TP.HCM hiện nay chỉ chừng 125 họ kê khai về dòng họ. Nhưng “những kê khai hiện tình không chính xác. Bởi có những tộc họ đã thay đổi vì biến cố lịch sử. Ví dụ họ Mạc gốc Hải Dương không trùng với họ Mạc gốc Hà Tiên và một số họ như họ Vũ, Phạm, Hoàng, Thái, Huỳnh... từ họ gốc Mạc mà bà con đã tự nhận nhau qua gia phả hay lời trăng trối của tổ tiên” - GS-TS Mạc Đường nói.
 
Riêng khu vực Nam Bộ, đa số các gia tộc gốc từ lưu dân ngũ Quảng hoặc các tỉnh phía Bắc đều không có gia phả, nếu có cũng chỉ ghi từ cụ tổ đầu tiên vào Nam khai phá đến nay. Ông Lê Văn Cượng, 63 tuổi, đại diện họ Lê ở xã Tân Thông Hội (Củ Chi), cho biết dòng họ ông cũng có gia phả, tuy nhiên chỉ chép tay và cũng không đầy đủ, chưa có sự kết nối với dòng họ gốc từ chín, mười đời trước ở Quảng Bình. Ông Đặng Phước Thành, Chủ tịch HĐQT Công ty Vinasun, đã bỏ nhiều năm truy tìm và biết được tên ông tổ đầu tiên vào Cao Lãnh (Đồng Tháp) lập nghiệp. Ông Thành nhiều lần ra Bắc, vào miền Trung để truy tiếp dòng tộc. Ở Hà Tĩnh, ông đã tìm được bộ gia phả họ Đặng có từ lâu đời ghi nhận có người cùng tên với ông tổ của ông, đã bỏ làng vào Nam trùng với thời gian ông tổ của ông khẩn hoang.
 
Đại diện các dòng họ ở xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM nhận gia phả do Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.HCM thuộc Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM trao tặng. Ảnh: QUỲNH TRANG
 
Thấy lịch sử khẩn hoang qua gia phả
 
Gia phả cũng góp phần vào kho tàng lịch sử của một vùng đất. “Từ lịch sử tộc họ sẽ bổ sung những chi tiết thú vị khác cho lịch sử” - bà Đoàn Lê Phong, chuyên viên Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.HCM, khẳng định. Bà đã phát hiện ra nguồn gốc của cái mương Huỳnh ở ấp Thượng, xã Tân Thông Hội từ gia phả họ Lê trong chuyện ông Lê Văn Luôn vào đây lập nghiệp và chọn người rể họ Huỳnh. Chính người rể này đã đào mương Huỳnh để khai phá đất đai và đến giờ vẫn còn sử dụng.
 
Rồi chuyện vào đầu thế kỷ 20 của một người họ Nguyễn chuyên làm nghề xáng múc nhận em nuôi là một kỹ sư đóng tàu - ông Lê Văn Ruộng. Sau một thời gian, ông Ruộng bỏ nghề đóng tàu chuyển qua xáng múc và lấy em gái của người họ Nguyễn. Ông Ruộng đã đào kênh Xáng ở Củ Chi (TP.HCM); Đức Hòa, Đức Huệ (Long An) về cả tận Đồng Tháp Mười.
 
Nghiên cứu gia phả, cụ thể ở phần ngoại phả sẽ giúp rất nhiều cho những nhà nghiên cứu văn hóa các ngành gần như lịch sử, di tích, kiến trúc… Khi làm gia phả của một trong bốn người giàu nhất Sài Gòn xưa là Lý Tường Quang (tức Bá hộ Xường), những người nghiên cứu đã tìm ra nghệ thuật điêu khắc đá ở quần thể mộ họ Lý tại Phú Thọ Hòa, quận Tân Phú.
 
Bà Phong rút ra rằng “gia phả thể hiện được một phần hệ thống đình miền Nam”. Đó là do thần hoàng của các đình miền Nam đều là những nhân vật có thật. Và đình miền Nam thờ cả bài vị tiền hiền (những người khai canh vùng đất) và hậu hiền (những người kế tục)…
 
Gia phả là gì?
 
“Phả” có nguồn gốc từ chữ Hán, hay còn gọi là phổ, bổ hoặc sổ. Phả nghĩa là quyển sách hoặc sổ biên chép có thứ tự. Gia phả chính là quyển sách ghi chép những việc xảy ra trong gia đình, dòng họ. Trong các gia đình vọng tộc, thư hương ngày xưa, gia phả là một trong những thứ quý báu nhất mà tổ tiên để lại cho đời sau.
 
Gia phả thường gồm bốn phần:
 
- Phả ký nói đến tổ quán, vị tổ phụ, quá trình hình thành và phát triển của họ tộc.
 
- Phả hệ là phần ghi chép những thành viên trong dòng họ theo thứ bậc từ cao đến thấp, từ vị tổ phụ đến con cháu đang hiện hữu.
 
- Ngoại phả là những trang viết gắn liền với họ tộc mình như việc đồng mả, chôn cất, cúng bái, ngày giỗ…
 
- Phụ khảo là những điều liên quan đến học tộc trong chiều dài lịch sử của dòng họ như đình chùa, miếu mạo, truyền thống đấu tranh của địa phương…
 
Với những gia đình vua chúa, họ không dùng từ gia phả mà dùng từ ngọc phả, ngọc điệp… để gọi gia phả. Ngoài gia phả còn có những loại phả khác như tộc phả hay thế phổ (ghi về tông tộc), niên phả (ghi chép hoạt động trong năm). Cũng có những loại phả khác trong đời sống hằng ngày như thực phả (ghi chép về món ăn), lễ phả (ghi chép về các nghi lễ)…

Bán nhà làm gia phả
 
Không chỉ người giàu mà những người không dư dả vẫn rất chú trọng chuyện gia phả. Như ông Nguyễn Văn Sáu ở Đức Hòa, Long An. Bấy lâu nay ông tự đi tìm và làm gia phả cho họ Nguyễn của ông. Đến khi bệnh, không tiếp tục được, ông nhờ Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.HCM làm giúp. Nghe giá chi phí gia phả là 10 triệu đồng, ông dự định sẽ về bán chái nhà phía sau để đủ tiền làm gia phả. Sau đó, trung tâm đã làm giúp và không lấy tiền. May mà khi gia phả hoàn thành, ông vẫn còn sống để xem…
 

 
QUỲNH TRANG (thep Pháp luật TP.HCM)
(Ghi theo lời kể của bà Đoàn Lê Phong)

 

 
Các tin mới

» TP.HCM TƯNG BỪNG LỄ HỘI LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ 2017   07-04-2017
» KHAI MẠC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM 2017   06-04-2017
» LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ LẦN 1 - 2017 TẠI TP.HCM   04-04-2017
» LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM   29-03-2017
» TRƯNG BÀY HƠN 100 BỘ GIA PHẢ TRONG LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» TP.HCM LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» CHÚC MỪNG SINH NHẬT GS MẠC ĐƯỜNG   26-09-2015
» VIỆN LỊCH SỬ DÒNG HỌ: HAI NĂM ĐỂ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN   26-09-2015
» HỘI NGHỊ GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỦA DÒNG HỌ   02-09-2015
» HỘI NGHỊ THÔNG BÁO GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM LẦN THỨ NHẤT - 2015   30-08-2015
» CỦNG CỐ ĐẠO ĐỨC DÒNG HỌ - GÓP PHẦN GIẢM TỘI ÁC   15-08-2015
» Tọa đàm khoa học - Danh tướng Nguyễn Tri Phương qua góc nhìn gia phả học   10-04-2015
» ƯU VIỆT CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM   10-01-2015
» ĐỀ CAO TÍNH NGƯỠNG THỜ QUỐC TỔ HÙNG VƯƠNG VÀ THỜ CÚNG TỔ TIÊN   08-05-2013
» TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG CỦA TTNC & TH GIA PHẢ VÀ CHI HỘI GIA PHẢ TPHCM NĂM 2012   08-05-2013
» Hội thảo khoa học trong ngày tổng kết   08-05-2013
» Lịch của Vietkings   19-02-2013
» Gia phả họ Trần - Tác phẩm hiếu tình dâng tặng GS Trần Văn Giàu   26-12-2012
» Trong nền văn hóa dân tộc   19-10-2012
» Gia phả học cho mọi gia đình   18-10-2012
» Vài suy nghĩ về mối quan hệ gia tộc và thành viên gia tộc Việt Nam   18-10-2012
» 20 năm hình thàng và phát triển của Trung tâm Nghiên cứu và Thức hành Gia phả TP.HCM (1992-2012)   18-10-2012
» Tổng kết 20 năm: Hoạt động bền bĩ, liên tục, kết quả đạt được to lớn vượt bậc của Chi hộ và TT Nghiên cứ và Thực hành Gia phả TP.HCM   18-10-2012
» Sở VH,TT&DL Long An tặng bằng khen cho Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM   17-10-2012
» 20 năm dựng 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM đã xây dựng được 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Lập gia phả cho nhiều nhà lãnh đạo và cách mạng   15-10-2012
» Trao gia phả Trần Văn Giàu nhân ngày truyền thống ngành Văn hóa thông tin   15-10-2012
» Tiêu chí xây dựng dòng họ văn hóa   04-07-2012
» Các dòng họ Việt Nam là dòng họ ưu việt...   21-05-2012
» Nhà mồ giữa thành phố   28-04-2012
» Buổi ra mắt Câu lạc bộ “Tuổi trẻ với dòng họ - gia phả”   06-04-2012
» Về vấn đề xây dựng văn hóa dòng họ   07-03-2012
» Nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải phát biểu tại lễ trao tặng gia phả   05-03-2012
» 11 họ tộc ở TP HCM được tặng gia phả   05-03-2012
 
các tin cũ
 
» Trao tặng gia phả cho 11 chi họ xã anh hùng   05-03-2012
» Tặng gia phả cho11 dòng họ   19-02-2012
» Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải: Trao gia phả cho các dòng họ của xã anh hùng   19-02-2012
» Tổng kết lớp tập huấn về phương pháp dựng phả   02-02-2012
» Góp phần xây dựng dòng họ văn hóa tại xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM   22-12-2011
» Cổ vũ mạnh mẽ những ý tưởng sáng tạo   18-12-2011
» Những "bí mật" về hệ gene của con người   06-07-2011
» Dòng họ "tay vượn"   25-06-2011
» Ngày hội sản phẩm dịch vụ văn hóa 2011 - Nhiều người quan tâm gia phả   16-06-2011
» Vài suy nghĩ về vai trò của văn hóa gia đình, văn hóa dòng họ trong công cuộc xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam   15-06-2011
» Ngày Bác đến Trường Dục Thanh   30-05-2011
» MỘT THIẾT CHẾ VĂN HÓA DÒNG HỌ ĐÃ ĐỊNH HÌNH   27-04-2011
» Hướng dẫn hoạt động hội đồng gia tộc ở các xã ấp   09-04-2011
» Mỗi chi họ trong cùng một họ hãy truy tìm, liên kết, nhận họ nhau   22-02-2011
» Thượng tướng Phan Trung Kiên nói về vai trò dòng họ trong cách mạng Việt Nam   22-02-2011
» Xây dựng văn hoá nghề nghiệp   11-02-2011
» Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả TP.HCM tổng kết năm 2010   17-12-2010
» Dựng gia phả cho nhân vật lịch sử và cộng đồng   11-12-2010
» Văn hóa gia đình và xây dựng gia đình văn hóa trong thời kỳ hội nhập   10-12-2010
» Văn hóa dòng họ: Diện mạo và hướng đi   10-12-2010
» Vai trò và ý nghĩa của nghiên cứu Hán Nôm đối với nghiên cứu văn hóa Việt Nam   06-08-2010
» Tinh thần hiếu học - Một giá trị tiêu biểu của văn hoá Bắc Miền Trung   31-07-2010
» SẮC CHỈ VỊ THÀNH HOÀNG ĐÁNH RƠI   31-07-2010
» MỘT SỐ PHONG TỤC CỦA NGƯỜI VIỆT TRONG THỜI ĐẠI CHỐNG BẮC THUỘC   23-07-2010
» VÀI NÉT VỀ QUAN HỆ DÒNG HỌ TRONG CỘNG ĐỒNG LÀNG XÃ HIỆN NAY   23-07-2010
» Chuyện họ của Hai Bà Trưng   10-07-2010
» Nam quyền trong chế độ mẫu hệ ở Việt Nam   10-07-2010
» Bữa cơm gia đình   03-07-2010
» Bửa cơm gia đình trong quá trình đô thị hóa ở Việt Nam   03-07-2010
» TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG (KHẢO SÁT ĐỊA BẠ LÀNG VIỆT VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ)   01-07-2010
» LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI KINH (VIỆT) Ở TRUNG QUỐC   01-07-2010
» Suy nghĩ khái niệm gốc Việt   18-06-2010
» Mối quan hệ cá nhân - gia đình trong bối cảnh Việt Nam đi vào toàn cầu hóa   12-06-2010
» Vai trò của gia đình và văn hóa gia đình   12-06-2010
» Chính thức khởi công xây dựng Nhà Tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát   09-06-2010
» Hội nhập với thế giới và bản sắc văn hóa gia đình Việt Nam   09-06-2010
» Nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28.6.2001-28.6.2007): Gia đình Việt Nam thời kỳ hội nhập   09-06-2010
» Văn hóa dòng họ đang lên ngôi   18-05-2010
» HỌ HUỲNH Ở BÌNH TRỊ ĐÔNG A - NHỮNG NGƯỜI CHA VÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG   25-04-2010
» Người đại diện Trung tâm gia phả ở các tỉnh, thành phố   03-03-2010
» Tổng kết hoạt động Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM năm 2009 và phương hướng hoạt động năm 2010   03-03-2010
» GIA PHẢ TỘC LÊ THÔN PHÚ XUÂN, XÃ ĐÔNG Á, HUYỆN ĐÔNG HƯNG, TỈNH THÁI BÌNH VÀ Ý KIẾN CỦA TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ TP.HCM   29-12-2009
» THỬ NHÌN LẠI CÁCH GHI ĐỊA DANH BẰNG CHỮ HÁN   19-12-2009
» Dòng họ muốn phát triển vững chắc phải thực hiện sự đoàn kết thống nhất và tôn trọng luật pháp Nhà nước   07-12-2009
» Gian nan trong khâu điền dã   07-12-2009
» Vài kinh nghiệm khi làm phả hệ   07-12-2009
» Tham luận về Hán Nôm: Một số hiểu biết về Hán - Nôm   06-12-2009
» Dựng gia phả cho toàn họ tộc được không?   06-12-2009
» Tạo cơ chế kích thích nhu cầu hiểu chữ hán - Nôm trong nhân dân qua hoạt động gia phả   06-12-2009
» Đám giỗ có vị trí quan trọng trong việc thờ cúng tổ tiên   25-10-2009
» Trao giả phả cho họ Bùi (Vĩnh Long)   18-10-2009
» Từ đâu để có nội dung cho gia phả?   09-10-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển của dòng họ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   30-09-2009
» Tương lai rạng rỡ của sự nghiệp dựng phả các dòng họ Việt Nam   27-09-2009
» Quá trình của việc lập gia phả trong xã hội Việt Nam   21-09-2009
» Về người viết gia phả lớn nhất nước Việt   21-09-2009
» Đưa gia phả lên mạng   21-09-2009
» Gia phả nét văn hóa các dòng họ Việt Nam   17-09-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển dòng họ   17-09-2009
» Cần có trung tâm phả học Việt Nam   17-09-2009
» Các vấn đề rút ra qua 17 năm dựng phả cho các chi họ   30-08-2009
» Trung tâm nghiên cứu thực hành gia phả TP.HCM giúp nhận được họ qua gia phả cổ   30-08-2009
» Sự nghiệp dựng phả các dòng họ là thiêng liêng và khoa học   23-08-2009
» Để gia phả trở thành nhân tố tích cực trong việc phát huy truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam   23-08-2009
» Dự báo hôn nhân và gia đình trong tương lai   23-08-2009
» Gia phả với ngày gia đình Việt Nam   23-08-2009
» Theo chân những người "vạch bóng thời gian tìm nguồn cội"   21-07-2009
» Gia phả - hồi ký: chứng tích của sự có mặt   21-07-2009
» Dựng gia phả để nghiên cứu lịch sử   21-07-2009
» Những ông đồ Sài Gòn đi... làm gia phả   21-07-2009
» Dựng phả, một dịch vụ hấp dẫn   21-07-2009
» Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28.6: Bàn về đạo gia đình, đạo họ hàng   21-07-2009
 
     
 
     


 

     
 
ĐẶT LÀM GIA PHẢ

 
Chúng tôi cung cấp dịch vụ làm gia phả cho dòng họ. Vui lòng liên hệ: giaphatphcm@gmail.com
 
 
     

     
 
THÔNG BÁO

 
Website gia phả thành phố hồ chí minh
Chi tiết »
 
     

     
 
QUẢNG CÁO
 
Trung tâm Gia phả
 
     

 

Trang Chủ | Giới Thiệu | Tin Tức | Kiến Thức | Tư Liệu | Tư Vấn | Diễn Đàn | Liên Hệ
Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.Hồ Chí Minh