..:: Tin Tức Trung Tâm ::..


Nhà mồ giữa thành phố
(2012-04-28)

Có một nhà mồ nằm ngay mặt tiền đường Trần Hưng Đạo, TP.HCM mà không phải ai cũng biết có một thân phận đặc biệt đang yên nghỉ.

Trên cửa nhà mồ, dòng chữ Latin Miseremini mei saltem vos amici mei (Xin hãy thương tôi, ít ra là những bạn hữu của tôi) như nói lên nỗi lòng thiên cổ của một người Việt đã được vinh danh là một trong 18 nhà thông thái của thế kỷ 19: Trương Vĩnh Ký.

 Mộ Trương Vĩnh Ký ở giữa và vợ con hai bên là ba phiến đá lát phẳng với nền nhà mồ - Ảnh: Q.V.

Lặng lẽ bên đường
Lách cách mở ổ khóa đã hoen gỉ ở cửa nhà mồ, ông Trương Minh Đạt, hậu duệ đời thứ tư của Trương Vĩnh Ký, ngậm ngùi: “Lâu lắm rồi mới có khách đến viếng!”. Chúng tôi nhẹ bước qua những chiếc lá vàng khô bị gió cuốn bay vào nhà mồ, mà ngẩn ngơ nhìn thực tế khác nhiều với điều mình hình dung. Nền bằng phẳng, không một gò đất, công trình nào nhô lên như những nấm mộ thường hay nhìn thấy. Dưới ánh chiều đang sậm dần, phải nhìn kỹ mới thấy ba phiến đá khác màu có chiều rộng khoảng 1m, dài gần 2m được lát bằng phẳng mà mới nhìn cứ tưởng là nền nhà mồ. Ông Đạt bùi ngùi: “Các ông nhà tôi yên nghỉ dưới đấy!”.
 
Dưới phiến đá trắng đã ngả màu vàng nhạt, nơi Trương Vĩnh Ký yên nghỉ, ở giữa người vợ Vương Thị Thọ và con trai cả Trương Vĩnh Thế. Sinh thời Trương Vĩnh Ký đã nổi danh. Và hơn một thế kỷ trôi qua bao ngòi bút ngược xuôi vẫn còn rỏ mực về ông, nhưng bia mộ lại chỉ vài dòng ngắn ngủi. Nó được khắc ngay trên phiến đá làm nắp mộ với vài dòng danh phận người yên nghỉ: J.B. Petrus Trương Vĩnh Ký. Chữ Pháp đầu dòng không phải tên Tây của ông mà là tên đạo ông theo từ thuở ấu thơ ở quê hương Cái Mơn, Bến Tre. Bia mộ không ghi năm ông sinh (6-12-1837), nhưng khắc rõ ông mất ngày 1-9-1898. Trang trí mộ bia cũng giản dị với hình một cành lá, không hoa bao quanh.
 
Mất sau chồng đến chín năm, nhưng bia mộ bà Vương Thị Thọ lại bị thời gian làm phai mòn nhiều hơn. Bà yên nghỉ dưới phiến đá màu nâu đỏ đã ngả màu sậm có nhiều vết nứt, vỡ cùng năm tháng. Lau lớp bụi thời gian, ông Đạt ngậm ngùi kể mình 58 tuổi. Từ nhỏ, ông đã được cha là Trương Vĩnh Thạnh dặn dò phải gìn giữ nhà mồ các cố để hậu sinh truyền đời tưởng nhớ, nhưng không thể ngăn được sự tàn phá của thời gian và bao biến động thời cuộc.
 
Giữ đúng đạo “xuất giá tòng phu” xưa, dòng đầu trên bia mộ cụ bà mang tên chồng là Maria Trương Vĩnh Ký. Dòng nhỏ dưới mới khắc tên mình là Vương Thị Thọ mất năm 1907 và không trang trí một hoa văn nào ngoài hình cây thánh giá. Nằm bên trái cha, tình trạng bia mộ người con Trương Vĩnh Thế cũng bị nhiều vết hư hại của thời gian. Trong gia phả dòng họ, Trương Vĩnh Thế là anh cả ông nội Trương Vĩnh Tống của ông Trương Minh Đạt, hiện đang sống ở đây để gìn giữ nhà mồ. Sinh thời, ông Thế làm quan đốc phủ sứ mà dòng chữ khắc trên bia vẫn còn rõ nét.
 
Ông Đạt trầm ngâm: “Hồi xưa, khu nhà mồ này còn nhiều di vật ông cố Trương Vĩnh Ký để lại với các sách vở, hình ảnh được giữ gìn cẩn thận. Về sau, một số được tặng cho Viện Khảo cổ Sài Gòn, nhiều cái còn lại đem qua Pháp trong năm 1975”. Thuở trước, nhà mồ còn có bức tượng bán thân cụ cố Trương Vĩnh Ký. Tượng được đắp bằng ximăng, sơn đen. Những năm khó khăn sau năm 1975, kẻ xấu đã lẻn vào lấy trộm vì tưởng là “đồng đen” quý hiếm. Thời ấy, phải vật vã kiếm miếng ăn, anh em ông Đạt đã bỏ nhiều ngày lang thang các khu “chợ trời” vỉa hè để tìm chuộc lại nhưng cuối cùng đành gạt nước mắt về không. Họ nghĩ có lẽ kẻ gian phát hiện tượng ximăng, không phải kim loại quý, đã đập mất rồi!
 
Hiện nay, toàn bộ khuôn viên nhà mồ còn rộng hơn 2.000m2. Ngoài nhà mồ Trương Vĩnh Ký, bãi đất còn khoảng 60 ngôi mộ khác của gia tộc và một nhà ngói cổ được xây từ năm 1937 đến giờ vẫn đang là nơi ở của gia đình ông Đạt. Mang nét kiến trúc Pháp với nhiều cửa, cột, vòm cong, nhà mồ Trương Vĩnh Ký rộng khoảng 50m2, trang nhã với các chi tiết nhẹ nhàng nhưng tinh tế.
 
 
Chân dung Trương Vĩnh Ký - Ảnh tư liệu
 
Thiên tài và định mệnh
 
Theo chân ông Đạt, tôi trở ra đường Trần Hưng Đạo. Cảm giác bùi ngùi khi chẳng thể tìm được tấm bảng nào chỉ dẫn đây là nơi Trương Vĩnh Ký - người Việt đã được vinh danh một trong 18 nhà thông thái thế giới, sử dụng thành thạo 26 ngôn ngữ - yên nghỉ. Bên góc cổng, người anh Trương Minh Tấn của ông Đạt đang cặm cụi với quán cà phê kiếm sống qua ngày. Gương mặt ông Tấn hằn nét khắc khổ, già hơn tuổi 68. Nhắc chuyện xưa, ông Tấn tràn ngập ký ức: “Hồi tôi còn nhỏ, đường này thưa thớt lắm, bên đây nhìn thấy con kênh đào ven đại lộ Võ Văn Kiệt bây giờ. Thuở đó, kênh vẫn còn trong xanh và là nơi ông cố Trương Vĩnh Ký dựng nhà mát bên sông để đọc sách, dạy học trò”.
 
Khi anh em ông Tấn, ông Đạt chào đời, Trương Vĩnh Ký đã mất cả nửa thế kỷ. Ký ức hai anh em được ông nội Trương Vĩnh Tống (con trai thứ Trương Vĩnh Ký) truyền kể rằng nhà mồ nằm bên đại lộ Gallieni nay là đường Trần Hưng Đạo. Vùng đất ngày xưa còn gọi Chợ Quán này là quê vợ Trương Vĩnh Ký. Còn nơi chôn nhau cắt rốn của ông ở Cái Mơn, Bến Tre. Là con trai lãnh binh Trương Chánh Thi và bà Nguyễn Thị Châu, Trương Vĩnh Ký sớm mồ côi khi cha đi công vụ ở Cao Miên.
 
Trong gia đình có đạo, tuổi thơ Trương Vĩnh Ký sớm thăng trầm khi triều Nguyễn ra lệnh “sát tả” ngăn chặn Thiên Chúa giáo. Ban đầu, Trương Vĩnh Ký học chữ Nho với thầy đồ, và ông chỉ lộ rõ thiên tài khi được các linh mục Pháp dạy học. Đặc biệt là ở chủng viện Penang (Malaysia), ông đã làm cả thầy lẫn bạn học khâm phục sự đam mê đọc sách cùng trí nhớ siêu việt và khả năng học nhanh chóng cùng lúc nhiều ngoại ngữ khó như Latin, Hi Lạp, Pháp, Ý, Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha,Thái Lan. Nhờ vậy mà nghiệp bút của Trương Vĩnh Ký đã đạt kỷ lục khoảng 120 cuốn sách gồm đủ các lĩnh vực, đặc biệt là các sách đạo làm người, từ điển Pháp - Việt...
 
Và rồi định mệnh như an bài với Trương Vĩnh Ký. Chính thiên tài ngoại ngữ, tri thức sâu rộng nhờ đọc sách, đi xa đã cuốn ông vào vòng xoáy lịch sử chênh vênh, phức tạp trong thời cuộc nước nhà bị Pháp tiến chiếm. Trở thành thông ngôn cho Pháp, rồi cho cả sứ bộ triều đình, phải kề cận kẻ đô hộ lẫn gần gũi chính nhà vua nước mình, Trương Vĩnh Ký đã bị người đời nhìn nhận ngược xuôi công tội.
 
Để rồi trước khi nhắm mắt xuôi tay, chính ông phải cảm thán viết bài thơ đầy nỗi niềm: Quanh quanh quẩn quẩn lối đường quai/Xô đẩy người vô giữa cuộc đời/Học thức gửi tên con sách nát/Công danh rốt cuộc cái quan tài/Dạo hòn lũ kiến men chân bước/Bò xối, con sùng chắc lưỡi hoài/Cuốn sổ bình sanh công với tội/Tìm nơi thẩm phán để thừa khai.
 
QUỐC VIỆT (Theo Tuổi trẻ)
 
Các tin mới

» TIÊU CHÍ BÌNH CHỌN DANH HIỆU HỘI ĐỒNG DÒNG HỌ VIỆT NAM   03-10-2017
» KẾT QUẢ BA NĂM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ THỰC HÀNH GIA PHẢ CỦA VIỆN LỊCH SỬ DÒNG HỌ VÕ NGỌC AN   02-10-2017
» TP.HCM TƯNG BỪNG LỄ HỘI LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ 2017   07-04-2017
» KHAI MẠC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM 2017   06-04-2017
» LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ LẦN 1 - 2017 TẠI TP.HCM   04-04-2017
» LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM   29-03-2017
» TRƯNG BÀY HƠN 100 BỘ GIA PHẢ TRONG LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» TP.HCM LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» CHÚC MỪNG SINH NHẬT GS MẠC ĐƯỜNG   26-09-2015
» VIỆN LỊCH SỬ DÒNG HỌ: HAI NĂM ĐỂ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN   26-09-2015
» HỘI NGHỊ GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỦA DÒNG HỌ   02-09-2015
» HỘI NGHỊ THÔNG BÁO GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM LẦN THỨ NHẤT - 2015   30-08-2015
» CỦNG CỐ ĐẠO ĐỨC DÒNG HỌ - GÓP PHẦN GIẢM TỘI ÁC   15-08-2015
» Tọa đàm khoa học - Danh tướng Nguyễn Tri Phương qua góc nhìn gia phả học   10-04-2015
» ƯU VIỆT CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM   10-01-2015
» ĐỀ CAO TÍNH NGƯỠNG THỜ QUỐC TỔ HÙNG VƯƠNG VÀ THỜ CÚNG TỔ TIÊN   08-05-2013
» TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG CỦA TTNC & TH GIA PHẢ VÀ CHI HỘI GIA PHẢ TPHCM NĂM 2012   08-05-2013
» Hội thảo khoa học trong ngày tổng kết   08-05-2013
» Lịch của Vietkings   19-02-2013
» Gia phả họ Trần - Tác phẩm hiếu tình dâng tặng GS Trần Văn Giàu   26-12-2012
» Trong nền văn hóa dân tộc   19-10-2012
» Gia phả học cho mọi gia đình   18-10-2012
» Vài suy nghĩ về mối quan hệ gia tộc và thành viên gia tộc Việt Nam   18-10-2012
» 20 năm hình thàng và phát triển của Trung tâm Nghiên cứu và Thức hành Gia phả TP.HCM (1992-2012)   18-10-2012
» Tổng kết 20 năm: Hoạt động bền bĩ, liên tục, kết quả đạt được to lớn vượt bậc của Chi hộ và TT Nghiên cứ và Thực hành Gia phả TP.HCM   18-10-2012
» Sở VH,TT&DL Long An tặng bằng khen cho Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM   17-10-2012
» 20 năm dựng 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM đã xây dựng được 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Lập gia phả cho nhiều nhà lãnh đạo và cách mạng   15-10-2012
» Trao gia phả Trần Văn Giàu nhân ngày truyền thống ngành Văn hóa thông tin   15-10-2012
» Tiêu chí xây dựng dòng họ văn hóa   04-07-2012
» Các dòng họ Việt Nam là dòng họ ưu việt...   21-05-2012
 
các tin cũ
 
» Buổi ra mắt Câu lạc bộ “Tuổi trẻ với dòng họ - gia phả”   06-04-2012
» Về vấn đề xây dựng văn hóa dòng họ   07-03-2012
» Nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải phát biểu tại lễ trao tặng gia phả   05-03-2012
» 11 họ tộc ở TP HCM được tặng gia phả   05-03-2012
» Đọc lịch sử từ gia phả   05-03-2012
» Trao tặng gia phả cho 11 chi họ xã anh hùng   05-03-2012
» Tặng gia phả cho11 dòng họ   19-02-2012
» Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải: Trao gia phả cho các dòng họ của xã anh hùng   19-02-2012
» Tổng kết lớp tập huấn về phương pháp dựng phả   02-02-2012
» Góp phần xây dựng dòng họ văn hóa tại xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM   22-12-2011
» Cổ vũ mạnh mẽ những ý tưởng sáng tạo   18-12-2011
» Những "bí mật" về hệ gene của con người   06-07-2011
» Dòng họ "tay vượn"   25-06-2011
» Ngày hội sản phẩm dịch vụ văn hóa 2011 - Nhiều người quan tâm gia phả   16-06-2011
» Vài suy nghĩ về vai trò của văn hóa gia đình, văn hóa dòng họ trong công cuộc xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam   15-06-2011
» Ngày Bác đến Trường Dục Thanh   30-05-2011
» MỘT THIẾT CHẾ VĂN HÓA DÒNG HỌ ĐÃ ĐỊNH HÌNH   27-04-2011
» Hướng dẫn hoạt động hội đồng gia tộc ở các xã ấp   09-04-2011
» Mỗi chi họ trong cùng một họ hãy truy tìm, liên kết, nhận họ nhau   22-02-2011
» Thượng tướng Phan Trung Kiên nói về vai trò dòng họ trong cách mạng Việt Nam   22-02-2011
» Xây dựng văn hoá nghề nghiệp   11-02-2011
» Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả TP.HCM tổng kết năm 2010   17-12-2010
» Dựng gia phả cho nhân vật lịch sử và cộng đồng   11-12-2010
» Văn hóa gia đình và xây dựng gia đình văn hóa trong thời kỳ hội nhập   10-12-2010
» Văn hóa dòng họ: Diện mạo và hướng đi   10-12-2010
» Vai trò và ý nghĩa của nghiên cứu Hán Nôm đối với nghiên cứu văn hóa Việt Nam   06-08-2010
» Tinh thần hiếu học - Một giá trị tiêu biểu của văn hoá Bắc Miền Trung   31-07-2010
» SẮC CHỈ VỊ THÀNH HOÀNG ĐÁNH RƠI   31-07-2010
» MỘT SỐ PHONG TỤC CỦA NGƯỜI VIỆT TRONG THỜI ĐẠI CHỐNG BẮC THUỘC   23-07-2010
» VÀI NÉT VỀ QUAN HỆ DÒNG HỌ TRONG CỘNG ĐỒNG LÀNG XÃ HIỆN NAY   23-07-2010
» Chuyện họ của Hai Bà Trưng   10-07-2010
» Nam quyền trong chế độ mẫu hệ ở Việt Nam   10-07-2010
» Bữa cơm gia đình   03-07-2010
» Bửa cơm gia đình trong quá trình đô thị hóa ở Việt Nam   03-07-2010
» TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG (KHẢO SÁT ĐỊA BẠ LÀNG VIỆT VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ)   01-07-2010
» LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI KINH (VIỆT) Ở TRUNG QUỐC   01-07-2010
» Suy nghĩ khái niệm gốc Việt   18-06-2010
» Mối quan hệ cá nhân - gia đình trong bối cảnh Việt Nam đi vào toàn cầu hóa   12-06-2010
» Vai trò của gia đình và văn hóa gia đình   12-06-2010
» Chính thức khởi công xây dựng Nhà Tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát   09-06-2010
» Hội nhập với thế giới và bản sắc văn hóa gia đình Việt Nam   09-06-2010
» Nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28.6.2001-28.6.2007): Gia đình Việt Nam thời kỳ hội nhập   09-06-2010
» Văn hóa dòng họ đang lên ngôi   18-05-2010
» HỌ HUỲNH Ở BÌNH TRỊ ĐÔNG A - NHỮNG NGƯỜI CHA VÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG   25-04-2010
» Người đại diện Trung tâm gia phả ở các tỉnh, thành phố   03-03-2010
» Tổng kết hoạt động Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM năm 2009 và phương hướng hoạt động năm 2010   03-03-2010
» GIA PHẢ TỘC LÊ THÔN PHÚ XUÂN, XÃ ĐÔNG Á, HUYỆN ĐÔNG HƯNG, TỈNH THÁI BÌNH VÀ Ý KIẾN CỦA TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ TP.HCM   29-12-2009
» THỬ NHÌN LẠI CÁCH GHI ĐỊA DANH BẰNG CHỮ HÁN   19-12-2009
» Dòng họ muốn phát triển vững chắc phải thực hiện sự đoàn kết thống nhất và tôn trọng luật pháp Nhà nước   07-12-2009
» Gian nan trong khâu điền dã   07-12-2009
» Vài kinh nghiệm khi làm phả hệ   07-12-2009
» Tham luận về Hán Nôm: Một số hiểu biết về Hán - Nôm   06-12-2009
» Dựng gia phả cho toàn họ tộc được không?   06-12-2009
» Tạo cơ chế kích thích nhu cầu hiểu chữ hán - Nôm trong nhân dân qua hoạt động gia phả   06-12-2009
» Đám giỗ có vị trí quan trọng trong việc thờ cúng tổ tiên   25-10-2009
» Trao giả phả cho họ Bùi (Vĩnh Long)   18-10-2009
» Từ đâu để có nội dung cho gia phả?   09-10-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển của dòng họ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   30-09-2009
» Tương lai rạng rỡ của sự nghiệp dựng phả các dòng họ Việt Nam   27-09-2009
» Quá trình của việc lập gia phả trong xã hội Việt Nam   21-09-2009
» Về người viết gia phả lớn nhất nước Việt   21-09-2009
» Đưa gia phả lên mạng   21-09-2009
» Gia phả nét văn hóa các dòng họ Việt Nam   17-09-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển dòng họ   17-09-2009
» Cần có trung tâm phả học Việt Nam   17-09-2009
» Các vấn đề rút ra qua 17 năm dựng phả cho các chi họ   30-08-2009
» Trung tâm nghiên cứu thực hành gia phả TP.HCM giúp nhận được họ qua gia phả cổ   30-08-2009
» Sự nghiệp dựng phả các dòng họ là thiêng liêng và khoa học   23-08-2009
» Để gia phả trở thành nhân tố tích cực trong việc phát huy truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam   23-08-2009
» Dự báo hôn nhân và gia đình trong tương lai   23-08-2009
» Gia phả với ngày gia đình Việt Nam   23-08-2009
» Theo chân những người "vạch bóng thời gian tìm nguồn cội"   21-07-2009
» Gia phả - hồi ký: chứng tích của sự có mặt   21-07-2009
» Dựng gia phả để nghiên cứu lịch sử   21-07-2009
» Những ông đồ Sài Gòn đi... làm gia phả   21-07-2009
» Dựng phả, một dịch vụ hấp dẫn   21-07-2009
» Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28.6: Bàn về đạo gia đình, đạo họ hàng   21-07-2009
 
     
 
     


 

     
 
ĐẶT LÀM GIA PHẢ

 
Chúng tôi cung cấp dịch vụ làm gia phả cho dòng họ. Vui lòng liên hệ: giaphatphcm@gmail.com
 
 
     

     
 
THÔNG BÁO

 
Website gia phả thành phố hồ chí minh
Chi tiết »
 
     

     
 
QUẢNG CÁO
 
Trung tâm Gia phả
 
     

 

Trang Chủ | Giới Thiệu | Tin Tức | Kiến Thức | Tư Liệu | Tư Vấn | Diễn Đàn | Liên Hệ
Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.Hồ Chí Minh