..:: Tin Tức Trung Tâm ::..


Dựng gia phả cho toàn họ tộc được không?
(2009-12-06)

Các Ban Liên lạc toàn họ tộc Việt Nam nêu câu hỏi: Có thể dựng bộ gia phả toàn họ tộc được không ? Có thể, song khả năng sẽ không hoàn chỉnh !

 

Hiện nay, trên đất nước ta tồn tại chủ yếu là các nhóm họ tộc ta gọi chi họ. Thí dụ họ Vũ/Võ, chi họ Phan, chi họ Bùi... thường bảy, tám đời ở trong Nam, mười bảy, mười tám đời ở miền Trung, hai mươi ba, hai mươi bốn đời ở miền Bắc. Hai mươi bốn đời là gia phả gồm nhiều đời nhầt mà chúng tôi biết, như gia phả vị thủy tổ là Vũ Hồn, tiếp nối mười một đời, sau thì bị mất không còn ghi chép được tên người nào. Như hiện nay, chi họ Võ của Võ Văn Tần ở Đức Hòa chưa tìm thấy mối liên hệ gì với chi họ Võ của Võ Văn Nhâm ở Bà Giả xã Phước Vĩnh An, Củ Chi hay với các chi họ Võ khác ở khắp nơi từ Trung, Bắc.

Lý do duy nhất là từ xưa, ít ai dựng gia phả hoàn chỉnh từ đầu cho dòng họ mình. Lịch sử gia phả của mỗi dòng họ không được ghi chép lại từ đầu, thì việc đứt đoạn, phân tán họ tộc tất yếu xảy ra. Bây giờ, đặt vấn đề ghi chép lại lịch sử (tức gia phả) toàn họ tộc, là một việc làm vô vọng ! Song ta cứ để ngỏ, và cố truy tìm may ra trong một cơ hội nào đó ta có thể tìm được. Thí dụ tìm được mười một đời của họ Vũ/Võ đã mất ở Mộ Trạch, tỉnh Hải Dương, thì việc kết nối toàn họ tộc mới gọi đã hoàn tất.
Sự kết nối hay sự nhận họ là trường hợp đang diễn ra. Mỗi họ phát sinh từ một vị  thủy  tổ. Họ Nguyễn, vị  thủy  tổ là Nguyễn Bặc, họ Vũ/Võ có người ghi là Vũ Hồn, họ Phan ghi là Phan Tây Nhạc, họ Hồ là Hồ Hưng Dật v.v... Ta tạm chấp nhận như thế.
Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM trao gia phả tại Thủ Thừa, Long An
Hiện nay, ta đang bắt đầu dựng phả cho các chi họ trước, đây là khả năng có thực. Cứ có vị tổ đời 1 và tổ quán là đủ để bắt tay vào công việc dựng phả. Bắt đầu từ đây nối tiếp các đời con cháu để tạo ra một bộ gia phả cho chi họ.
Vậy phải có vị tổ sinh ra vị tổ đời 1 này ? Đây là điều tất định, song vị này tên gì, ở cố quán nào, là câu hỏi của mỗi dòng họ và của những chuyên viên dựng phả. Ở những bộ gia phả Nam bộ, thường có câu giải đáp: “ở miền ngoài vào”, tức ở Trung xa hơn ở Bắc.
Có các dòng họ còn giữ gia phả cổ bằng Hán – Nôm. Việc truy tìm diễn ra, trong đó có việc nhận họ. Nhận họ là một thuật ngữ mới do Trung tâm gia phả định ra để chỉ việc hai, ba, bốn chi họ có mối quan hệ thân tộc, tức cùng một ông tổ (cùng họ), nhận là bà con với nhau. Đây là một việc đã diễn ra, chúng tôi chứng kiến, thiêng liêng và rất xúc động.
Sự việc nêu trên, trường hợp họ cùng cố quán và họ cùng thiên cư, vốn trước kia cùng một ông tổ sinh ra. Trong quá trình Nam tiến, họ thiên cư đi vào Nam chẳng hạn, lại để lại các chứng cứ, để có thể nhận họ được, thì Trung tâm gia phả sẽ hướng dẫn cách thức để nhận họ.
Cách thức nhận họ : Họ thiên cư phải có thông tin hoặc có gia phả cổ là tốt nhất. Thông tin cho biết :
- Ông tổ đời 1 (của chi họ thiên cư) trước kia ở thôn nào, thuộc huyện tổng và tỉnh nào ở đàng ngoài ? Trung tâm gia phả sẽ cho biết hiện nay địa danh đó thuộc ấp (thôn), xã, huyện nào.
- Tiếp cận ấp (thôn) của họ cố quán, tìm các tên, hoặc một số nhiều hơn các tên trong gia phả cổ đã ghi, chôn ở nghĩa trang nào và tìm ngay con cháu hậu duệ của các vị đang sống tại thôn ấp, hỏi thêm trong họ này vào những năm …. đã có người vô Nam – nếu họ nhận là có. Hai nơi, một là nơi họ thiên cư, hai là nơi họ cố quán, với những chứng cứ ăn khớp, ta xác định họ là thân tộc.
Trường hợp vào Nam anh em đã ly tán, thất lạc, song việc nhận họ lại đơn giản hơn. Như họ Võ ở xóm Bà Giả, thuộc ấp 1 xã Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi, có một ông tổ là Võ Văn Sót, em ruột ông tổ Võ Văn Hay, sinh năm 1784 vào khoảng năm 18 …. đã thiên cư lên Bàu Trâu – Tân Mỹ, nay là ấp Chánh, xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa. Số người ở Bà Giả đi tìm nhiều lần, sau cùng gặp người cho biết là con cháu hậu duệ cụ Võ Văn Sót. Khi ra thăm mộ thì thấy mộ bia ghi đúng là Võ Văn Sót. Ở đây có câu di ngôn “Sống Lê chết Võ”, có nghĩa khi sống thì toàn họ con cháu lấy họ Lê, khi chết thì lấy lại họ Võ như ở tổ quán Bà Giả. Thế là hai chi họ nhận họ nhau và nay đã quan hệ, sum họp nhau hoàn toàn. Trong gia phả họ Võ ở Bà Giả lại có các câu thơ: “Ông sơ thuở trước ở Thuận An. Trịnh – Nguyễn phân tranh khắp phủ làng…”, sau nghiên cứu lại biết thêm ở hai bên Bắc và Nam cửa biển Thuận An - Huế, là hai thôn Phước An và Tân Mỹ mà trong Nam, ở hai xã họ Võ đang sống, xưa là Phước An nay đổi lại là Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi và xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa. Năm 2004, ông Võ Ngọc An là cháu đời 6, đã đi về Thuận An để tìm song chưa có kết quả.
Trường hợp trong “Trương gia từ đường thế phả toàn tập”, tức gia phả họ Trương của Trương Minh Giảng, ở Gò Vấp, ghi: “Ông nguyên tổ Trương Đạt, tự Văn Phòng nguyên quán tỉnh Quảng Bình, phủ Quảng Ninh, huyện Khang Lộc (nay là Phong Lộc), tổng Hoành Phổ, xã Trường Dục thiên cư vào Bình Định, phủ Quy Nhơn (nay là An Nhơn), huyên Tuy Viễn, tổng Thời Hòa (nay là Mỹ Thuận), thôn Nhơn Thuận (xưa là An Mỹ), ông thủy tổ “tên là Đuốc, tự Văn Đốc, là con trai thứ ba ông nguyên tổ, tổ quán ở tỉnh Bình Định, thôn Nhơn Thuận”. Với nhân vật và địa danh thôn, huyện, tỉnh nêu trên, con cháu có thể truy tìm nguyên gốc tổ tiên mình.
Trường hợp gia phả họ Trương ở xã Đức Lập, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, trong khi sưu tầm, Trung tâm Gia Phả có một bộ gia phả gốc chữ Hán – Nôm ở xã Đức Hòa, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tỉnh, phối hợp các yếu tố điền dã, chúng tôi thấy gia phả cổ có ghi :
(a) Có một người đi vào Gia Định
(b) Nguyên quán cũng có tên là thôn (xã) Đức Hòa
(c) Cách nay ba hay bốn đời, môt bà cụ họ Trương nay còn sống ở Đức Lập nói: “Có một ông họ Trương bà con ở xứ Nghệ vào sống ở nhà ông nội tôi”, cọng với những điều xác tính của dòng họ hai nơi công nhận nhau, từ đây, ta thấy: họ Trương ở Đức Lập, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An có thể có nguyên quán và viễn tổ từ xã Đức Hòa, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tỉnh.
Trường hợp một bộ gia phả cổ họ Nguyễn (của Nguyễn Chơn Trung) ở xã Bình Tịnh, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An ghi tên tuổi của các vị tiên tổ, cách nay 16 đời, ở Bàu Lai (Bàu Lầy, Bàu Lai …), phủ Tư Nghĩa xưa, nay là tỉnh Quảng Ngải. “Bàu Lai” hay “Bàu Lầy”, chữ Nôm, nay là ở thôn, xã, phường nào, con đang truy tìm.
Trở lại nguyên tắc cơ bản để có thể dựng được phả là phải nắm rõ tổ đời 1, (thủy tổ) và tổ quán. Việc lập tổng gia phả một họ, cũng xuất phát từ nguyên tắc cơ bản đó. Các chi họ đang tồn tại, việc truy tìm người tiên tổ bên trên cũng phải nắm rõ tên họ và tổ quán, cố quán đương sự. Vì vậy, các chi họ Việt Nam, khi chưa có phả, việc đầu tiên là hãy dựng phả cho chính chi họ mình.
Các chi họ đang qui tụ trong các Ban liên lạc toàn họ tộc Việt Nam có các nhiệm vụ lớn, cơ bản là đoàn kết họ tộc, tương trợ, giúp đở nhau, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong đó cần sớm hướng dẫn cho bà con dựng gia phả cho mỗi chi họ. Mỗi chi có gia phả, có khả năng truy lên để tìm các vị viển tổ và nối kết dần với nhau. Lúc ấy, thế, chi trưởng, chi thứ cũng được xác định, cách xưng hô mới đúng. Hiện nay, họp Ban liên lạc các chi hay gặp nhìn nhau vội vàng nhận họ, là nghĩa cử đang diễn ra, lớn tuổi gọi là “anh”, nhỏ tuổi gọi là “em”, song khi thưa cho đúng thứ bậc thì không biết phải thốt lên “anh, chú, bác” thế nào cho phải ...
Như đã trình bày trên, việc dựng phả cho toàn tộc là việc làm có thể thực hiện được, nhưng đòi hỏi phải có thời gian và phải kiên trì.
VÕ NGỌC AN, ngày 28.11.09

 

 
Các tin mới

» TP.HCM TƯNG BỪNG LỄ HỘI LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ 2017   07-04-2017
» KHAI MẠC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM 2017   06-04-2017
» LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ LẦN 1 - 2017 TẠI TP.HCM   04-04-2017
» LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ TP.HCM   29-03-2017
» TRƯNG BÀY HƠN 100 BỘ GIA PHẢ TRONG LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» TP.HCM LẦN ĐẦU TIÊN TỔ CHỨC LIÊN HOAN CÁC DÒNG HỌ   29-03-2017
» CHÚC MỪNG SINH NHẬT GS MẠC ĐƯỜNG   26-09-2015
» VIỆN LỊCH SỬ DÒNG HỌ: HAI NĂM ĐỂ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN   26-09-2015
» HỘI NGHỊ GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ CỦA DÒNG HỌ   02-09-2015
» HỘI NGHỊ THÔNG BÁO GIA PHẢ HỌC VIỆT NAM LẦN THỨ NHẤT - 2015   30-08-2015
» CỦNG CỐ ĐẠO ĐỨC DÒNG HỌ - GÓP PHẦN GIẢM TỘI ÁC   15-08-2015
» Tọa đàm khoa học - Danh tướng Nguyễn Tri Phương qua góc nhìn gia phả học   10-04-2015
» ƯU VIỆT CÁC DÒNG HỌ VIỆT NAM   10-01-2015
» ĐỀ CAO TÍNH NGƯỠNG THỜ QUỐC TỔ HÙNG VƯƠNG VÀ THỜ CÚNG TỔ TIÊN   08-05-2013
» TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG CỦA TTNC & TH GIA PHẢ VÀ CHI HỘI GIA PHẢ TPHCM NĂM 2012   08-05-2013
» Hội thảo khoa học trong ngày tổng kết   08-05-2013
» Lịch của Vietkings   19-02-2013
» Gia phả họ Trần - Tác phẩm hiếu tình dâng tặng GS Trần Văn Giàu   26-12-2012
» Trong nền văn hóa dân tộc   19-10-2012
» Gia phả học cho mọi gia đình   18-10-2012
» Vài suy nghĩ về mối quan hệ gia tộc và thành viên gia tộc Việt Nam   18-10-2012
» 20 năm hình thàng và phát triển của Trung tâm Nghiên cứu và Thức hành Gia phả TP.HCM (1992-2012)   18-10-2012
» Tổng kết 20 năm: Hoạt động bền bĩ, liên tục, kết quả đạt được to lớn vượt bậc của Chi hộ và TT Nghiên cứ và Thực hành Gia phả TP.HCM   18-10-2012
» Sở VH,TT&DL Long An tặng bằng khen cho Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM   17-10-2012
» 20 năm dựng 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM đã xây dựng được 130 bộ gia phả   15-10-2012
» Lập gia phả cho nhiều nhà lãnh đạo và cách mạng   15-10-2012
» Trao gia phả Trần Văn Giàu nhân ngày truyền thống ngành Văn hóa thông tin   15-10-2012
» Tiêu chí xây dựng dòng họ văn hóa   04-07-2012
» Các dòng họ Việt Nam là dòng họ ưu việt...   21-05-2012
» Nhà mồ giữa thành phố   28-04-2012
» Buổi ra mắt Câu lạc bộ “Tuổi trẻ với dòng họ - gia phả”   06-04-2012
» Về vấn đề xây dựng văn hóa dòng họ   07-03-2012
» Nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải phát biểu tại lễ trao tặng gia phả   05-03-2012
» 11 họ tộc ở TP HCM được tặng gia phả   05-03-2012
» Đọc lịch sử từ gia phả   05-03-2012
» Trao tặng gia phả cho 11 chi họ xã anh hùng   05-03-2012
» Tặng gia phả cho11 dòng họ   19-02-2012
» Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải: Trao gia phả cho các dòng họ của xã anh hùng   19-02-2012
» Tổng kết lớp tập huấn về phương pháp dựng phả   02-02-2012
» Góp phần xây dựng dòng họ văn hóa tại xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM   22-12-2011
» Cổ vũ mạnh mẽ những ý tưởng sáng tạo   18-12-2011
» Những "bí mật" về hệ gene của con người   06-07-2011
» Dòng họ "tay vượn"   25-06-2011
» Ngày hội sản phẩm dịch vụ văn hóa 2011 - Nhiều người quan tâm gia phả   16-06-2011
» Vài suy nghĩ về vai trò của văn hóa gia đình, văn hóa dòng họ trong công cuộc xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam   15-06-2011
» Ngày Bác đến Trường Dục Thanh   30-05-2011
» MỘT THIẾT CHẾ VĂN HÓA DÒNG HỌ ĐÃ ĐỊNH HÌNH   27-04-2011
» Hướng dẫn hoạt động hội đồng gia tộc ở các xã ấp   09-04-2011
» Mỗi chi họ trong cùng một họ hãy truy tìm, liên kết, nhận họ nhau   22-02-2011
» Thượng tướng Phan Trung Kiên nói về vai trò dòng họ trong cách mạng Việt Nam   22-02-2011
» Xây dựng văn hoá nghề nghiệp   11-02-2011
» Trung tâm Nghiên cứu & Thực hành Gia phả TP.HCM tổng kết năm 2010   17-12-2010
» Dựng gia phả cho nhân vật lịch sử và cộng đồng   11-12-2010
» Văn hóa gia đình và xây dựng gia đình văn hóa trong thời kỳ hội nhập   10-12-2010
» Văn hóa dòng họ: Diện mạo và hướng đi   10-12-2010
» Vai trò và ý nghĩa của nghiên cứu Hán Nôm đối với nghiên cứu văn hóa Việt Nam   06-08-2010
» Tinh thần hiếu học - Một giá trị tiêu biểu của văn hoá Bắc Miền Trung   31-07-2010
» SẮC CHỈ VỊ THÀNH HOÀNG ĐÁNH RƠI   31-07-2010
» MỘT SỐ PHONG TỤC CỦA NGƯỜI VIỆT TRONG THỜI ĐẠI CHỐNG BẮC THUỘC   23-07-2010
» VÀI NÉT VỀ QUAN HỆ DÒNG HỌ TRONG CỘNG ĐỒNG LÀNG XÃ HIỆN NAY   23-07-2010
» Chuyện họ của Hai Bà Trưng   10-07-2010
» Nam quyền trong chế độ mẫu hệ ở Việt Nam   10-07-2010
» Bữa cơm gia đình   03-07-2010
» Bửa cơm gia đình trong quá trình đô thị hóa ở Việt Nam   03-07-2010
» TƯ LIỆU ĐỊA BẠ TRONG NGHIÊN CỨU LÀNG XÃ VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG (KHẢO SÁT ĐỊA BẠ LÀNG VIỆT VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ)   01-07-2010
» LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI KINH (VIỆT) Ở TRUNG QUỐC   01-07-2010
» Suy nghĩ khái niệm gốc Việt   18-06-2010
» Mối quan hệ cá nhân - gia đình trong bối cảnh Việt Nam đi vào toàn cầu hóa   12-06-2010
» Vai trò của gia đình và văn hóa gia đình   12-06-2010
» Chính thức khởi công xây dựng Nhà Tưởng niệm danh nhân Cao Bá Quát   09-06-2010
» Hội nhập với thế giới và bản sắc văn hóa gia đình Việt Nam   09-06-2010
» Nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28.6.2001-28.6.2007): Gia đình Việt Nam thời kỳ hội nhập   09-06-2010
» Văn hóa dòng họ đang lên ngôi   18-05-2010
» HỌ HUỲNH Ở BÌNH TRỊ ĐÔNG A - NHỮNG NGƯỜI CHA VÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG   25-04-2010
» Người đại diện Trung tâm gia phả ở các tỉnh, thành phố   03-03-2010
» Tổng kết hoạt động Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Gia phả TP.HCM năm 2009 và phương hướng hoạt động năm 2010   03-03-2010
» GIA PHẢ TỘC LÊ THÔN PHÚ XUÂN, XÃ ĐÔNG Á, HUYỆN ĐÔNG HƯNG, TỈNH THÁI BÌNH VÀ Ý KIẾN CỦA TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU & THỰC HÀNH GIA PHẢ TP.HCM   29-12-2009
» THỬ NHÌN LẠI CÁCH GHI ĐỊA DANH BẰNG CHỮ HÁN   19-12-2009
» Dòng họ muốn phát triển vững chắc phải thực hiện sự đoàn kết thống nhất và tôn trọng luật pháp Nhà nước   07-12-2009
» Gian nan trong khâu điền dã   07-12-2009
» Vài kinh nghiệm khi làm phả hệ   07-12-2009
» Tham luận về Hán Nôm: Một số hiểu biết về Hán - Nôm   06-12-2009
 
các tin cũ
 
» Tạo cơ chế kích thích nhu cầu hiểu chữ hán - Nôm trong nhân dân qua hoạt động gia phả   06-12-2009
» Đám giỗ có vị trí quan trọng trong việc thờ cúng tổ tiên   25-10-2009
» Trao giả phả cho họ Bùi (Vĩnh Long)   18-10-2009
» Từ đâu để có nội dung cho gia phả?   09-10-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển của dòng họ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   09-10-2009
» Đồng mả nông thôn Nam bộ   30-09-2009
» Tương lai rạng rỡ của sự nghiệp dựng phả các dòng họ Việt Nam   27-09-2009
» Quá trình của việc lập gia phả trong xã hội Việt Nam   21-09-2009
» Về người viết gia phả lớn nhất nước Việt   21-09-2009
» Đưa gia phả lên mạng   21-09-2009
» Gia phả nét văn hóa các dòng họ Việt Nam   17-09-2009
» Hôn nhân là qui luật phát triển dòng họ   17-09-2009
» Cần có trung tâm phả học Việt Nam   17-09-2009
» Các vấn đề rút ra qua 17 năm dựng phả cho các chi họ   30-08-2009
» Trung tâm nghiên cứu thực hành gia phả TP.HCM giúp nhận được họ qua gia phả cổ   30-08-2009
» Sự nghiệp dựng phả các dòng họ là thiêng liêng và khoa học   23-08-2009
» Để gia phả trở thành nhân tố tích cực trong việc phát huy truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam   23-08-2009
» Dự báo hôn nhân và gia đình trong tương lai   23-08-2009
» Gia phả với ngày gia đình Việt Nam   23-08-2009
» Theo chân những người "vạch bóng thời gian tìm nguồn cội"   21-07-2009
» Gia phả - hồi ký: chứng tích của sự có mặt   21-07-2009
» Dựng gia phả để nghiên cứu lịch sử   21-07-2009
» Những ông đồ Sài Gòn đi... làm gia phả   21-07-2009
» Dựng phả, một dịch vụ hấp dẫn   21-07-2009
» Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28.6: Bàn về đạo gia đình, đạo họ hàng   21-07-2009
 
     
 
     


 

     
 
ĐẶT LÀM GIA PHẢ

 
Chúng tôi cung cấp dịch vụ làm gia phả cho dòng họ. Vui lòng liên hệ: giaphatphcm@gmail.com
 
 
     

     
 
THÔNG BÁO

 
Website gia phả thành phố hồ chí minh
Chi tiết »
 
     

     
 
QUẢNG CÁO
 
Trung tâm Gia phả
 
     

 

Trang Chủ | Giới Thiệu | Tin Tức | Kiến Thức | Tư Liệu | Tư Vấn | Diễn Đàn | Liên Hệ
Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành gia phả TP.Hồ Chí Minh